hjalli.com - Hjálmar Gíslason

Þann 1. apríl síðastliðinn stofnaði ég banka. Þetta er alþjóðlegt fjármálafyrirtæki og af þeim sökum var höfuðstóllinn auðvitað í erlendri mynt: 1.000 evrur í fimm brakandi 200 evra seðlum.

Sökum framtaksleysis hefur lánastarfsemin látið á sér standa og seðlarnir eru enn á náttborðinu - og nú líður að fyrsta ársfjórðungsuppgjörinu. Mér skilst að greiningardeildir bankanna bíði í ofvæni.

Ég geri auðvitað upp í krónum, enda fékk ég ekki leyfi til annars frekar en aðrar bankastofnanir - það er víst hættulegt fyrir þjóðarhaginn.

Útlitið er svona líka glæsilegt. 1.000 evrurnar sem ég keypti 1. apríl fyrir 120.340 krónur reynast nú vera 131.810 króna virði. 9,5% ávöxtun á 3 mánuðum. Það jafngildir nærri 44% ávöxtun á ársgrundvelli - og þeir segja að það sé kreppa!

Rétt áðan hringdi svo vinur minn frá Frakklandi. Hann spurði út í bankastarfsemina. Þar sem hann skilur auðvitað ekki verðmæti í íslenskum krónum umreiknaði ég hagnaðinn - 11.470 krónur - í evrur og gat stoltur sagt honum að hagnaður fjórðungsins væri 87 evrur og ef svo héldi fram sem horfði yrði ég búinn að tvöfalda höfuðstólinn á rétt um tveimur árum. Hann óskaði mér til hamingju með að vera búinn að finna mína hillu í lífinu - það væri ekki að spyrja að þessum Íslendingum þegar bankastarfsemi væri annars vegar.

Eftir að við slitum samstarfinu varð mér litið á fagurlega sléttaða seðlana, sem enn eru í bréfaklemmunni sem ég fékk í Laugavegsútibúi Landsbankans. Til öryggis tók ég klemmuna af og taldi.

Hvar eru þessar 87 evrur?

Well, well, well.

I guess it’s some kind of a medical condition, but I’m leaving a great job at Síminn (Iceland Telecom) to start up a new company once again. This will be my fourth start-up, and I’m as excited as ever.

It will be a relatively slow migration as I’m finishing off a few projects at Síminn for the next couple of months, while at the same time setting up the new company, assembling a core team and refining the strategy for an idea that has been with me for some 18 months now, gradually getting more and more focused, until I became so obsessed that I simply had to go for it.

Some would claim this is a horrible time to start a company, with a gloomy economical outlook and a lot of turmoil in the world of business and IT.

I - however - see this as an opportunity. Due to these very conditions, highly qualified people are looking for exciting new opportunities. This is especially true here in Iceland, where the financial sector has drained the market of IT talent for the last 3-4 years, and those adventurous people that really would rather be working on something new and innovative have been tempted by the lucrative salaries and “never-ending party” of our booming banks. Now the banks (and others) are scaling down and being a lot more careful, so these people - many of them not necessarily in danger of loosing their job - might very well want to flex their start-up muscles again. Actually I know for a fact that this is the case.

Secondly, booms and busts in economy seem to come at an interval of 6-8 years. It takes at least 3-5 years to build a great company, so those starting now are likely to catch the next upswing, without having to run too fast for their own good - as long as they can build sufficient income or find the venture capital to fund their operations in the meantime.

The concept I’m working on - and my situation in general - is such that I believe I can pull this off.

I’m not willing to share publicly - just yet - what the concept is, but I’ll surely blog regular updates as things progress.

Long nights and fun times - here I come

The rumours are getting ever louder. The new version of iPhone is coming out and it has 3G capabilities.

Many have expressed their concerns that this will seriously affect the iPhone’s already relatively short battery life time. 3G chipsets certainly drain the batteries faster than 2 or 2.5G (i.e. GSM, GPRS and EDGE) chips. Most 3G handsets - regardless of the brand - have short battery life compared to their lower generation counterparts and most 3G handset owners are familiar with their radiating heat, especially during heavy data - or even just voice - usage.

There have been talks about new OLED displays which would decrease the battery usage by the other main power sucker - the display - and then leave some room for added power consumption from the 3G chipset. And obviously the new iPhone’s battery won’t be inferior to the current model’s.

Before the first version of the iPhone came out, I made a few predictions that turned out to be pretty accurate, so I’ll give it another shot: During a chat with my colleague - Chad Nordby - last week, we came across another method to dramatically increase the battery life: Turn 3G on only when high bandwidth is needed.

The phone would stay on the 2G network during normal operations. There is no need to drain the battery on UMTS (i.e. 3G) communications while idly waiting for a call. When the user activates the device, 3G could be turned on and ready for your high-speed browsing - very much the same way as is currently done for the WiFi capabilities. The same might also work for background communication - 3G could be turned on to fetch large payloads, such as a big email attachment, but minor status updates and mail checks could stay on the EDGE network.

The handover technology from 2G to 3G (or technically from GSM to UMTS) networks is already there and works quite well. When you’re drive out of 3G coverage, talking on the phone, even the phonecall is handed from one technology to another instantaneously without dropping the call.

So there’s nothing stopping them, and as such a small fraction of time is spent on usage of data services anyway (compared to idle time) this would fully address the battery concerns. So it is my prediction the new iPhone will work this way. Obviously any handset manufacturer could use this method, but Apple is probably the only one crazy enough to actually be thinking on these notes.

The sheep might catch on later

Ég er horfinn í skýið.

Ég hef ákveðið að hætta að reka minn eigin vefþjón og bloggkerfi og koma þessu frekar fyrir í hýstri umsjón hjá WordPress.com. Þá þarf ég ekki lengur að sjá sjálfur um að uppfæra bloggkerfið, viðhalda spamvörnunum og tryggja að óprúttnir aðilar nýti ekki nýjustu öryggisholurnar í viðkomandi kerfum. Það er alveg 700 króna virði á ári

Í sama mund flutti ég reyndar hjalli.com póstinn yfir á Google Apps - þar get ég notað allar Google þjónusturnar, s.s. GMail, Google Calendar og Google Docs á eigin léni. Ekki slæmt.

Þetta hefur hingað til verið hýst hjá snillingunum í Basis og ég þakka þeim fyrir frábæra þjónustu. Ég verð áfram með sandkassann minn (tilraunaserverinn þar sem ég fikta með forritun eins og How far… þjónustuna) hjá þeim.

Annars er þessi færsla mest tilraunafærsla til að sjá hvort þetta er allt komið í lag. Það brotna einhverjar gamlar slóðir við yfirfærsluna, en RSS-slóðirnar eiga að vera óbreyttar. Ef þið rekist á eitthvað sem ég hef bramlað í hamaganginum þá eru ábendingar vel þegnar.

Ég er svo heppinn að vera þessa dagana staddur á ráðstefnu sem nefnist Web 2.0 Expo í San Francisco. Fyrsti dagurinn var í gær og margt fróðlegt sem þar kom fram. Að öðrum ólöstuðum stóð þó fyrirlestur Clay Shirky, prófessors við NYU. Shirky er einskonar upplýsingatækni-félagsfræðingur, þ.e. hann veltir mikið fyrir sér þeim breytingum sem eru að verða á samfélaginu samhliða þróun upplýsingatækninnar.

Hér eru tvær stórskemmtilegar og merkilegar sögur sem hann sagði í erindi sínu í gær - hér lauslega endursagðar af mér á íslensku:

Shirky var í viðtali við sjónvarpsfréttamann sem var að velta fyrir sér samfélagsmiðlum á borð við Wikipediu. Shirky byrjar að segja henni sögu um færsluna um Plútó og hvernig Wikipedia-samfélagið tók á því þegar Plútó var lækkaður í tign úr reikistjörnu í loftstein á óvenjulegri braut um sólina. Þetta var nokkuð stórt mál og menn tókust á um breytingarnar, en komust þó að niðurstöðu.

Viðbrögð fréttamannsins sem Shirky hafði ætlað að heilla með þessari sögu voru svona “lúser-stara”, þögn og svo “Hvernig hefur fólkið tíma í svona lagað?”.

Við þetta snappaði Shirky víst og benti henni á að engum sem ynni við sjónvarp réttlættist að spyrja svona. Og svo fór hann að reikna: Heildartíminn sem hefur farið í að byggja upp Wikipediu - allar greinar á öllum tungumálum - er núna um 100 milljón vinnustundir. Þetta er vissulega há tala - enda stórkostlegt verk í flesta staði - en ef hún er sett í samhengi við sjónvarpsáhorf verður hún að nánast engu. Um síðustu helgi eyddu Bandaríkjamenn einir 100 milljón stundum í það eitt að horfa á auglýsingar í sjónvarpinu! Á ári horfa Bandaríkjamenn á sjónvarp í 200 milljarða klukkustunda og heimurinn allur um það bil 1000 milljarða stunda. Það eru 10.000 Wikipediur - á ári!

Tíminn sem fréttakonan var að spyrja um kemur til af minnkandi sjónvarpsáhorfi og Shirky bað menn um að ímynda sér hvað við gætum átt von á að sjá ef núverandi trend um minnkandi sjónvarpsáhorf heldur áfram að gefa af sér svipaða vinnu.

Hin sagan er miklu sætari, en bendir líka á áhugaverða breytingu.

Faðir og fjögurra ára dóttir eru að horfa á Disney-teiknimynd í sjónvarpinu. Nú kemur að einhverjum kafla í myndinni þar sem dótturinni fannst heldur lítið vera að gerast. Hún stendur upp og skríður á bakvið sjónvarpið.

Pabbinn á von á einhverju skemmtilegu eins og að hún sé að athuga hvort hún geti náð teiknmyndafígúrunum sem séu þarna einhvernvegin inni í eða á bakvið imbakassann, en í staðinn fer hún að róta í snúrunum.

Pabbinn spyr hana hvað hún sé að gera.

“Leita að músinni” var auðvitað svarið sem hann fékk.

Fjögurra ára krakkar vita nefnilega að skjár sem ekki er með mús eða ekki a.m.k. hægt að eiga í gagnvirkum samskiptum við með einhverjum hætti - er bilaður skjár. Þetta er kynslóðin sem við erum að ala upp og segir sennilega mikið um það hvernig upplýsinga- og afþreyingarneysla á eftir að breytast á næstu árum.

Datt í hug að deila þessu með ykkur

I’ve just had a very interesting experience that sheds light on some important issues regarding copyright, online data and crowdsourced media such as wikis. I thought I’d share the story to spark a debate on these issues.

For a couple of years I’ve worked on and off on a simple web based system for maintaining and presenting a database of inflections of Icelandic words: Beygingarlýsing íslensks nútímamáls or “BÍN” for short. The data is available online, but the maintenance system is used by an employee of the official Icelandic language institute: Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. She has been gathering this data, and deriving the underlying structure for years, during a period spanning up to or over a decade. As you can imagine, BÍN is an invaluable source for a variety of things, ranging from foreigners learning Icelandic to the implementation of various language technology projects.

Now before I go any further I think it’s important to say that I’m a big supporter of open data. In fact, one of the few things I’ve ever gotten involved in actively lobbying for is open access to data in the public sector (article unfortunately in Icelandic).

Back to the story. A couple of days ago I got a call from the aforementioned BÍN administrator. She’d gotten a tip that someone was systematically copying data from BÍN into the Icelandic Wiktionary and asked me to look into it.

I started going through the web server log files - and sure enough - comparing the log files to the new entries page on Wiktionary, the pattern was obvious: A search for a word in BÍN and 2-3 minutes later a new entry in Wiktionary with that same word. A pattern consistent with someone copying the data by hand. This pattern went back a few days at least. Probably a lot longer.

In light of this I blocked access from the IP addresses that these search requests originated from and redirected them to a page that - in no uncertain terms - stated our suspicion of abuse and listed our email addresses in order for them to contact us for discussion.

Now - BÍN is clearly stated as copyrighted material - and as the right holder of the content, the institute has the full right to control the access to and usage of their data. Inflections of a word are obviously not intellectual property, but any significant part of a collection of nearly 260.000 such words definitely is.

As said before, I’ve personally been advocating for open access to all public sector data, but I also know that this is a complicated issue - far beyond the opinion of the people working with individual data sets. This institute - for example - must obey the rules set to them by the Ministry of Education, and changing those rules is something that must be taken up on an entirely different level.

The Wiktionary users in question have since contacted us and stated that they were not copying the content, merely referencing it when proofreading their own information. I have no reason to doubt that, but the usage pattern was indistinguishable from a manual copying process, leading to the suspicion and the blocking of their addresses.

We’ve since then exchanged several emails and hopefully we’ll find a way for all parties to work together. It would be fantastic if the enthusiasm and great work that is being put into building the Wiktionary could be joined with the professional experience and scientific approach exercised by the language institute to build a common source with clear and open access.

In the end of the day, open access to fundamental data like this will spur innovation and general prosperity, but as this story shows this is not something that will happen without mutual respect and consensus on the right way to move forward.

Updated Apr. 24: Discussion about this incident is also taking place here and here (both are at least partly in Icelandic).

Magga er búin að sitja sveitt við undanfarið að setja saman Tabblo með myndunum okkar frá Úganda og Rúanda.

Þetta skiptist í tvennt:

• Ferðasöguna
• Bestu myndirnar

Bestu myndirnar fóru í loftið í gær og viti menn: Tabblo valdi þær “Tabblo dagsins” (sjá forsíðu - innskráðir notendur)!

Þannig að við erum orðnir frægir ljósmyndarar og Magga frægur Tabblo-smiður…

Þetta átti upphaflega bara að vera svar við bloggfærslu Sveins vinar míns Tryggvasonar um málið, en það stóð hvort eð er til að gera úr þessum pælingum bloggfærslu…

Ég mætti. Fyrirlesturinn var þrælgóður, enda þaulæft “performance”. Það gáfust 20-30 mínútur í spurningar svo vandinn var ekki að Gore gæfi ekki færi á sér, spurningarnar sem hann fékk voru bara svo lélegar og algerlega lausar við krítík. Í stað þess að velja fólk af handahófi til spurninga hefði verið miklu betra fyrirkomulag að senda inn spurningar fyrirfram (eða á staðnum í SMS) og velja svo úr þær bestu. Þetta er svo verðmætur tími að það var synd að hann færi í mismunandi útgáfur af “þú ert frábær og ég er sammála þér” dulbúið í spurningaformi.

Ég hefði t.d. haft gaman af að sjá Gore svara spurningunni um það hvort Íslendingar eigi að axla ábyrgð í losunarmálum heimsins með því að taka til okkar álver og framleiða þar með “aðeins” 1.6 tonn af CO2 fyrir hvert tonn af áli á móti ca. 20 tonnum eins og raunin er í flestum öðrum álverum heimsins (þó að miðað við þessi hlutföll megi vissulega ennþá tala um “koltvísýringsverksmiðjur” með ál sem aukaafurð). Það hefði verið fróðlegt að sjá upplitið á salnum ef svarið hefði verið á þann veg sem ég býst við.

Heilt yfir eru samt nokkrar óumdeildar staðreyndir í þessum málum:

• Magn CO2 í andrúmsloftinu er langt yfir því sem það hefur verið í nokkur hundruð árþúsund og það er að megninu til vegna brennslu mannsins á kolefnaeldsneyti
• Hitinn á jörðinni hefur hækkað um 0,5°C á síðustu 100 árum
• Í vísindasögunni er sjaldgæft að sjá jafnmikla samstöðu vísindasamfélagsins um nokkurn hlut eins og það að maðurinn eigi þátt í þessari hitaaukningu. Þetta er sami vísindaprósessinn og færði okkur nútíma læknavísindi, iðnbyltinguna og Pepsi Maxið þannig að við skulum fara varlega í að vantreysta honum. Það er hins vegar enn deilt um það hversu stór þessi hlutur er, hversu mikil hitaukningin muni verða og hvaða afleiðingar hún muni hafa.

Ég hef áður bent á að þetta er ekki stóra vandamálið sem þarf að leysa. Vandamálið sem þarf að leysa er fátæktin í heiminum, þannig að það verði ekki bara við - ríku þjóðirnar - sem geta tekist á við mögulegar afleiðingar af loftslagsbreytingum (af mannavöldum eða ekki) heldur líka hinar. Það er ekkert stórmál að takast á við fólksflutninga, jafnvel tugmilljóna manna, í breytingum sem verða á áratugum með þægilegum fyrirvara EF það er nægilegt fjármagn á viðkomandi svæðum til að takast á við þá.

Ég minni á að á síðustu 50 árum höfum við “tekið við” meira en 3 milljörðum nýrra jarðarbúa á sama tíma og meðallífsskilyrði hafa snarbatnað - og það var ekki einu sinni skipulagt.

Smá pæling í umræðuna um bensínverð.

Af hverju tekur ekki eitthvert olíufélagið sig til og fer að selja bensín án álagningar? Þetta hljómar auðvitað fáránlega, en skoðum þetta aðeins í ljósi ókeypis hagfræðinnar.

Olíufélögin þreytast ekki á því að kvarta yfir því að þau eigi minnstan þátt í bensínverðinu og að hver króna sem þau leggi á lítrann margfaldist vegna virðisaukaskatts, bensíngjalds og annarrar skattlagningar. Sem sagt - fyrir hverja krónu sem olíufélag vill taka aukalega af lítranum þarf félagið að hækka útsöluverðið á lítranum sjálfum um kannski 2-3 krónur.

En af hverju ekki að lækka frekar verðið á lítranum þannig að hann komi út á sléttu? Með því mætti sennilega margfalda viðskiptavinafjöldann og svo gæti félagið einbeitt sér síðan að því að selja vörur og virðisaukandi þjónustu sem eru með margfalt betri álagningu. Staðreyndin er sú að krónurnar sem olíufélag fær útúr því að selja viðskiptavini eitt Prins Póló (sem er líklega selt með 40% álagningu á svona stöðvum) eru fleiri en þeir fá af heilum bensíntanki þó þær hækki lítrann um eina krónu (40 krónur af fullum tanki af hverjum þeir fá etv. 15-20).

Þetta er alþekkt módel - “loss leaders”. Mjólk er gjarnan seld í dagvöruverslunum án álagningar og jafnvel með neikvæðri framlegð, metsölubækur í Bónus fyrir jólin, flugmiðar hjá lággjaldaflugfélögum og svo framvegis. Framlegðinni er svo náð af vörunum sem hafa miklu hærri álgagningu, gosi, hangikjöti og bílaleigubílum svo dæmi séu tekin. Þetta er líka ástæðan fyrir því að það er varla til sú verslun lengur sem reynir ekki að troða upp á mann gosflösku og Mentos-tyggjói við afgreiðsluborðið. Kreista nokkrar ódýrar krónur útúr viðskiptavininum fyrst það er búið að lokka hann inn.

Kaldhæðnin við þetta er það að í rauninni eru það sjálfsafgreiðslustöðvarnar sem hafa ekkert nema álagninguna til að lifa af. Þjónustustöðvarnar hafa hins vegar ótal tækifæri til að ná peningum af viðskiptavinum sínum og hafa því tækifærið til að gera eitthvað að “skekjandi” (e. disruptive) í verðlagningu á þessum markaði.

Ofangreind viðskiptaráðgjöf til olíufélaganna er í boði hússins

Uppfært: Viðtalið er hér á Vísi.is

Ég hélt á dögunum fyrirlestur á málþingi Tungutækniseturs og Íslenskrar málnefndar. Yfirskrift málþingsins var “Á íslenska sér framtíð innan upplýsingatækninnar?” og fjallaði að mestu um tungutækni annars vegar og hins vegar þýðingar á hugbúnaði.

Mitt erindi fjallaði um mikilvægi aðgengis að góðum gögnum, einkum gagnasöfnum í eigu opinberra aðila fyrir nýsköpun. Þetta tel ég reyndar að eigi ekki bara við í tungutækni, heldur á mörgum öðrum sviðum nýsköpunar og reyndi að færa rök fyrir því. Glærurnar eru aðgengilegar á Slideshare.

Blaðamaður Markaðarins heyrði af þessu erindi (sem annars var haldið í litlum hópi íslensku- og tungutækinörda) og birti í dag viðtal við mig um málið (síða 13).

Textinn viðtalsins fylgir líka hér:

„Þjóðhagslegur ávinningur af því að tryggja opið aðgengi að opinberum gögnum er margfaldur á við mögulegar leyfistekjur og kostnað,“ segir Hjálmar Gíslason, tæknistjóri hjá Já - Upplýsingaveitum.

Hjálmar flutti á dögunum erindi um nýsköpun og mikilvægi aðgengis að opinberum gagnasöfnum.

Hann bendir á að í höndum opinberra aðila sé gríðarlega mikið af gögnum sem megi nýta til ýmiss konar nýsköpunar. Þar megi telja gögn frá Stofnun Árna Magnússonar í Íslenskum fræðum (einkum Orðabók Háskólans), Ríkisútvarpinu, Hagstofunni, Landmælingum, Seðlabankanum, Veðurstofunni, Alþingi, Þjóðskjalasafninu og mörgum fleirum.

Aðgengi að þessum gögnum sé hins vegar oft á tíðum háð ýmis konar hindrunum. Þau séu ekki til á stafrænu formi, erfitt sé að nálgast gögnin og finna, leyfismál séu óljós, gjöld séu tekin fyrir þau eða stofnanir einfaldlega liggi á þeim, „eins og ormar á gulli“.

„Verst af öllu er þegar gjaldtaka er jafnvel aðeins til málamynda, þá er bara verið að hindra notkun gagnanna - og þar með nýsköpun - án þess að nokkur von sé til þess að hafist upp í kostnaðinn við söfnun þeirra.“

Hjálmar nefnir dæmi af Emblu, íslensku leitarvélinni, og leitarvélum já.is. Þar er til að mynda gert ráð fyrir mismunandi myndum orða, leitarvélin þekkir nöfn þjóðþekktra einstaklinga, bókartitla, íslensk örnefni og jafnvel gert ráð fyrir skammstöfunum. „Þetta hefði ekki verið mögulegt án góðra gagna,“ segir Hjálmar. Sum þessarra gagna hafi fengist að kostnaðarlausu, önnur með samvinnu við hlutaðeigandi um endurgerð eða aðra nýtingu þessarra gagnasafna. Sem opnast aðgengi skiptir mjög miklu máli þar sem verkefni af þessu tagi séu oftar en ekki unnin af litlum fyrirtækjum, einstaklingum eða nemendum „með lítil fjárráð en mikinn áhuga“. Í þessum tilfellum hafi hins vegar tekist að leysa úr læðingi mikil verðmæti í umræddum gagnasöfnum. „Þá verður að hafa í huga að þegar um opinber gögn er að ræða, þá hefur almenningur þegar greitt fyrir að láta búa þau til,“ segir Hjálmar.

Tölur frá Bretlandi sýni að þjóðahagslegt tap af takmörkuðum aðgangi að opinberum gagnasöfnum, nemi einum milljarði punda á ári í glötuðum þjóðartekjum. „Þetta samsvarar 700 milljónum króna hér á landi ef höfðatölureglunni er beitt. Mér liggur við að segja milljarði. Hluta af þessum fjármunum mætti verja í aukna gagnasöfnun og umfram allt í að bæta aðgengi að gögnum sem þegar eru til - og samt komið út í þjóðhagslegum plús,“ segir Hjálmar Gíslason.